Tek Kullanımlık Plastik Düzenlemesi: İşletmeler İçin Geçiş Rehberi
Son güncelleme: 24 Ekim 2026. Yönetmelik taslağı 11 Mart 2026'da görüşe açıldı; Ekim 2026 itibarıyla Resmî Gazete'de yayımlanmış nihai metin yok. Kapsam ve tarihler nihai metinde değişebilir. Bağlayıcı bilgi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın resmî metinlerini esas alın. Bu sayfa hukuki görüş değildir.
Kısa cevap: Bakanlık, tek kullanımlık plastiklere ilişkin bir yönetmelik hazırladı. İlk aşamada plastik çatal-kaşık-bıçak, tabak, pipet, içecek karıştırıcısı, kulak çubuğu ve köpük (EPS) gıda kapları kısıtlanıyor; takvim kademeli. Tahta, bambu ve kaplamasız kağıt ürünler kapsam dışında ve teşvik edilen alternatifler arasında. Elinizdeki plastik stoğun bitiş tarihini kısıtlama tarihiyle karşılaştırın; geçişi sezon öncesi planlayın.
Hangi ürünler kapsamda?
Taslağa göre ilk aşamada piyasaya arzı durdurulması planlanan ürünler:
- Plastik çatal, bıçak, kaşık ve yemek çubukları
- Plastik tabaklar
- Plastik pipetler
- Plastik içecek karıştırıcıları
- Çubuklu kulak temizleme pamukları
- Genleştirilmiş polistirenden (EPS köpük) gıda ve içecek kapları
Plastik bardaklar ve bazı gıda kapları süreç içinde ayrıca kısıtlanacak.
Takvim
| Aşama | Ne oluyor | Ne zaman |
|---|---|---|
| 1. aşama | Bazı ürünlerde piyasaya arz kısıtlaması | Bakanlık hedefi: 1 Eylül 2026 (Mart 2026 açıklaması); yönetmelik yayımlanınca kesinleşir |
| 2. aşama | Diğer ürünlerde kısıtlama | 2027 başından itibaren |
| Devamı | Tam yasak yerine kısıtlama ve etiketleme | Kademeli |
Yerine ne kullanılır? Ürün eşleme tablosu
Bakanlık, plastik yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi alternatiflerin kullanımını teşvik edeceğini belirtiyor. Tek kullanımlık ihtiyaç devam eden noktalarda karşılıklar şöyle:
| Kapsamdaki plastik ürün | Kullanat Tahta karşılığı | Stok durumu |
|---|---|---|
| Plastik çatal, kaşık, bıçak | Tahta çatal-kaşık-bıçak 16 cm, premium 18,5 cm, bambu 17 cm | Stoktan, ertesi gün kargo |
| Plastik pipet | Bambu, sazlık ve buğday sapı pipet; kağıt pipet | Stoktan |
| Plastik karıştırıcı | Tahta karıştırıcı | Stoktan |
| Plastik tabak | Tahta tabak, kayık tabak, palmiye yaprağı tabak | Stoktan |
| Plastik ikram seti | Tahta çatal-kaşık-bıçak ikram seti (peçete, tuz-karabiber; kılıflı) | Stoktan; baskılı 10.000 adetten |
| EPS köpük gıda kabı | Katalogumuzda yok | — |
| Plastik bardak | Katalogumuzda yok | — |
"Bitkisel plastik" (PLA) alternatif mi?
Hayır sayılmaz. Avrupa'daki düzenleme plastiği hammaddesine göre değil, polimer davranışına göre tanımlıyor; mısır nişastasından üretilen PLA da bu tanımda plastiktir ve çatal-bıçak yasağının kapsamına girer. Türkiye taslağı da AB direktifiyle uyum hedefiyle hazırlandı. İşlenmemiş ahşap, bambu ve kaplamasız kağıt tanımın dışında kalır; tek kullanımlık sofra ürünlerinde tahta ve bambuya geçişin arkasındaki asıl sebep budur. PLA ayrıca sıcak yemekte yumuşayabilir ve misafir tarafından plastik olarak algılanır.
Otel, kafe ve restoranları ilgilendiren maddeler
Taslakta işletmelere yönelik yükümlülükler de var:
- Yeniden kullanılabilir bardak ve gıda kabının müşteriye öncelikli sunulması
- Paket servis dışında çok kullanımlık kap kullanımına öncelik verilmesi
- Müşterinin kendi getirdiği bardak veya termosla servis talebinin karşılanması
- Islak mendilin yalnızca müşteri talep ettiğinde sunulması
Sıfır Atık Belgesi ile ilişkisi
Sıfır Atık Yönetmeliği hangi çatalı kullanacağınızı söylemez; atığı kaynağında ayrı toplayan bir sistem kurmanızı ve belgelemenizi ister. İkisi pratikte birleşir: ayrı toplama kurulmuş bir işletmede tahta ve bambu ürün organik akışa gider; kurulmamış işletmede aynı ürün karışık çöpe karışır. Sıfır Atık Belgesi, kurumsal müşteri değerlendirmelerinde ve kamu alımlarında ayrı bir başlık olarak sorulur hâle geldi.
Geçiş planı: üç adım
- Stoğu sayın. Kapsama giren plastik ürünlerin tükenme tarihini kısıtlama takvimiyle karşılaştırın.
- Alternatifi deneyin. 100'lük paketler sitede stoktan satılır; sipariş onayının ertesi günü kargodadır. Ürünü serviste deneyin, sonra koli veya palet adedine geçin.
- Baskılı ürün için süre bırakın. Logo baskılı üretim 7–12 gün sürer; çatal-kaşık-bıçakta 2.000, bambu pipette 3.000 adetten başlar. Sezon öncesi planlanan geçiş, son anda yapılandan hem ucuz hem sorunsuzdur.
AB'ye satış yapan veya AB'li misafir ağırlayan işletmeler
AB'nin Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi (2019/904) 2021'den beri üye ülkelerde yürürlükte; plastik çatal-kaşık-bıçak, pipet, tabak ve karıştırıcı piyasaya sürülemiyor. Fransa, Hollanda ve İspanya gibi ülkeler kapsamı daha da genişletti. İhracat yapan veya uluslararası zincir standartlarına tabi işletmeler için uyum, yasal zorunluluğun ötesinde bir beklenti.
Sık sorulan sorular
Plastik çatal yasağı ne zaman başlıyor?
Bakanlık, Mart 2026 açıklamasında bazı ürünlerde 1 Eylül 2026, diğerlerinde 2027 başı hedefini verdi. Ekim 2026 itibarıyla yönetmelik Resmî Gazete'de yayımlanmadı; haberlerde yürürlüğün 2026 sonunda beklendiği yazıyor. Nihai tarih yayımlanan metinle kesinleşir; bu sayfa o zaman güncellenir.
Tahta çatal yönetmeliğe uygun mu?
Evet. Ahşap, bambu ve kaplamasız kağıt ürünler plastik tanımının dışındadır ve teşvik edilen alternatifler arasındadır.
Kağıt pipet kapsamda mı?
Kaplamasız kağıt pipet kapsam dışıdır. Plastik kaplama taşıyorsa değerlendirme değişir.
Islak mendil yasaklanıyor mu?
Hayır; taslak ıslak mendilin yalnızca müşteri talep ettiğinde sunulmasını istiyor.
Geçiş için belge gerekir mi?
Kurumsal ve kamu alımlarında tedarikçiden FSC, gıda temas uygunluk beyanı ve teknik föy istenir. Belgelerimiz: Belgeler ve teknik föyler.
Geçişi birlikte planlayalım
Hangi ürünün ne zaman değişmesi gerektiğini, koli adetlerini ve baskılı üretim sürelerini aynı gün e-postayla cevaplıyoruz: b2b@kullanattahta.com · 0216 414 64 50. Toptan alım · Logo baskılı üretim · Referanslar